Zīr-i Gunbad-i Davvār Persian 2025

این مجموعه‌ای از اشعار فارسی عباس امانت است که بین سال‌های 1991 تا 2024 سروده شده‌اند. برخی از این اشعار در قالب غزل و بعضی دیگر شعر آزادند.
کتاب «زیر گنبد دوار» نخستین مجموعه شعر عباس امانت، تاریخ‌نگار برجسته ایرانی و استاد کرسی ویلیام گراهام سامنر در بخش تاریخ دانشگاه ییل است که چهره‌ای تازه از او به عنوان شاعر را آشکار می‌کند. امانت که پیش از این با پژوهش‌های گسترده‌اش درباره تاریخ ایران نوین، دوره قاجار و جنبش بابیه شناخته شده بود، در این مجموعه پس از چند دهه فعالیت دانشگاهی، تجربه شاعرانه خود را در قالب 51 شعر ارایه کرده است.

این مجموعه بازتاب گفت‌وگوی میان گذشته و امروز، سنت و نوگرایی، و میراث شعر فارسی با تجربه انسان معاصر است. اشعار کتاب از قالب‌های گوناگون بهره می‌برند؛ از شعرهای نو و سپید تا قالب‌های کلاسیک مانند رباعی، غزل، قطعه، مثنوی و قصیده. سه شعر بلند مجموعه نیز با عنوان «ییلیات» به دوره زندگی و فعالیت علمی شاعر در دانشگاه ییل مربوط است.

عنوان کتاب برگرفته از بیتی مشهور از حافظ است و فضای کلی اثر نیز زیر سایه میراث غنی ادبیات فارسی شکل گرفته است. امانت در این مجموعه، همچنان که از شعر کلاسیک فارسی تأثیر پذیرفته، از دستاوردهای شعر نو نیز بهره می‌گیرد و تلاش می‌کند میان گذشته ادبی و جهان امروز پلی ایجاد کند. در شعرهای او حضور شاعرانی چون حافظ و اخوان ثالث، در کنار اشاره به اندیشه‌های فلسفی و فرهنگی جهان مدرن، نشان‌دهنده همین پیوند میان سنت ایرانی و تجربه جهانی است.

مضمون‌های اصلی کتاب شامل زمان، خاطره، زوال، میراث فرهنگی، هویت ایرانی، تنهایی انسان و نسبت انسان با گذشته است. شاعر بارها به مسیله گذر زمان و ناپایداری زندگی بازمی‌گردد و در عین پذیرش محدودیت‌های انسانی در برابر زمان، بر تلاش، اندیشه و جست‌وجوی معنا تأکید می‌کند.

«زیر گنبد دوار» مجموعه شعری است که از تجربه زیسته یک پژوهشگر تاریخ شکل گرفته؛ شاعری که هم در فرهنگ فارسی ریشه دارد و هم در جهان دانشگاهی مدرن زندگی کرده است. این کتاب تلاشی است برای یافتن جایگاه شعر فارسی در جهان امروز و بازخوانی دوباره آن گنجینه‌ای که به باور شاعر، هنوز در زیر غبار قرن‌ها پژواک دارد.